Invisalign và mắc cài khác nhau thế nào? Ai nên chọn cái nào

Khác biệt gốc rễ: lực đi qua đâu

Mắc cài được gắn cố định lên từng răng và nối với nhau bằng dây cung. Dây cung bị uốn cong khi đặt vào các rãnh mắc cài lệch nhau, và nó sinh lực khi cố trở về hình dạng ban đầu. Lực này tồn tại liên tục hai mươi bốn giờ mỗi ngày, đi qua rãnh mắc cài nên bác sĩ kiểm soát được cả ba chiều không gian: nghiêng trong ngoài, xoay quanh trục, và độ trồi lún.

Khay trong suốt hoạt động khác hẳn. Mỗi khay được thiết kế theo vị trí răng đã dịch đi một chút so với hiện tại. Khay ôm sát thân răng và đẩy răng về phía hình dạng của khay. Lực đến từ độ đàn hồi của nhựa, chỉ tồn tại khi khay đang ở trong miệng, và tác động lên thân răng chứ không phải một điểm cố định trên răng.

Toàn bộ ưu nhược điểm còn lại đều là hệ quả của khác biệt này — kể cả những điểm mà quảng cáo thường không nói tới.

Loại di chuyển nào khay làm tốt, loại nào khay chật vật

Chỉnh nha không phải một loại chuyển động duy nhất. Có ít nhất năm kiểu di chuyển răng, và hai khí cụ không mạnh yếu như nhau ở từng kiểu.

• Nghiêng thân răng — cả hai làm tốt, đây là kiểu dễ nhất và chiếm phần lớn ca đơn giản
• Dịch chuyển tịnh tiến cả thân lẫn chân răng — mắc cài kiểm soát tốt hơn rõ rệt, đặc biệt khi cần đóng khoảng nhổ răng
• Xoay răng quanh trục, nhất là răng nanh và răng cối nhỏ có tiết diện tròn — khay dễ trượt trên bề mặt răng nên cần gắn thêm nút gắn để bám lực
• Làm trồi răng — điểm yếu rõ nhất của khay, vì nhựa chủ yếu đẩy chứ khó kéo răng đi lên
• Làm lún răng để chữa cắn sâu — khay làm được ở mức độ nhất định, ca nặng vẫn cần khí cụ cố định hoặc vít neo chặn

Đây là lý do một ca được đánh giá là phù hợp với khay trong suốt hay không phụ thuộc vào việc kế hoạch điều trị cần những kiểu di chuyển nào, chứ không phụ thuộc vào việc răng trông lệch nhiều hay ít.

Việc gì khay trong suốt làm tốt hơn hẳn

• Tháo ra khi ăn nên không phải kiêng món nào, và không có chuyện bung mắc cài giữa bữa ăn
• Vệ sinh răng như bình thường — đây là lợi thế lớn về mặt sức khoẻ nướu, vì mắc cài giữ mảng bám rất mạnh
• Không có cạnh kim loại cọ vào môi má, gần như không loét miệng trong tháng đầu
• Nhìn kỹ mới thấy, phù hợp với người phải giao tiếp hoặc lên hình thường xuyên
• Số buổi tới phòng khám ít hơn vì khay được giao theo đợt, mỗi lần tái khám cách nhau xa hơn
• Xem trước được mô phỏng kết quả trước khi bắt đầu, và tính được số khay nên biết trước tổng thời gian dự kiến

Việc gì mắc cài vẫn hơn — phần ít được nhắc tới

Mắc cài không hề lỗi thời. Với một số nhóm ca, nó vẫn là lựa chọn đúng hơn về mặt chuyên môn chứ không chỉ về giá.

• Kiểm soát ba chiều tốt hơn nhờ rãnh mắc cài cố định trên răng — quyết định với ca răng xoay nhiều, răng ngầm cần kéo, hoặc sai khớp cắn nặng
• Không phụ thuộc vào ý thức người đeo. Khay chỉ hiệu quả khi đeo đủ khoảng hai mươi đến hai mươi hai giờ mỗi ngày; đeo thiếu vài giờ mỗi ngày thì lộ trình kéo dài và có thể phải làm lại khay
• Đóng khoảng nhổ răng bằng dây cung kết hợp lò xo hoặc chun kéo vẫn là kỹ thuật ổn định nhất hiện nay
• Chi phí thấp hơn đáng kể cho cùng một mức độ phức tạp, và không phát sinh chi phí khi phải làm lại khay giữa chừng
• Xử lý được ca có răng mọc ngầm cần bộc lộ và kéo — khay gần như không làm được vì không có gì để bám vào răng chưa mọc

Nút gắn và chun liên hàm — thứ làm khay bớt vô hình

Nhiều người chọn khay vì nghĩ sẽ không ai nhìn thấy gì. Thực tế phần lớn ca cần thêm hai thứ mà quảng cáo hiếm khi đưa lên ảnh.

Nút gắn là những khối composite màu răng dán lên mặt ngoài răng để khay có chỗ bám và truyền lực đúng hướng. Ca càng phức tạp thì càng nhiều nút gắn, và ở khoảng cách giao tiếp bình thường vẫn nhận ra được.

Chun liên hàm là dây chun nối giữa hàm trên và hàm dưới để chỉnh tương quan hai hàm. Khi cần dùng, chúng móc vào các nút hoặc khe cắt trên khay, và phải đeo cả ngày. Người đối diện thấy rõ hơn nhiều so với bản thân khay.

Biết trước điều này không làm khay kém đi, nhưng giúp bạn kỳ vọng đúng thay vì thất vọng sau khi đã trả tiền.

Thời gian và chi phí — so sánh trung thực

Thời gian điều trị phụ thuộc vào mức độ sai lệch ban đầu và mức tuân thủ, chứ không phải vào loại khí cụ. Với ca đơn giản, hai phương pháp về đích gần như cùng lúc. Với ca phức tạp, mắc cài thường nhanh hơn vì không mất thời gian cho các đợt tinh chỉnh bổ sung.

Về chi phí, khay trong suốt đắt hơn nhiều lần cho cùng mức độ phức tạp. Phần chênh nằm ở khâu chẩn đoán số hoá, thiết kế lộ trình và sản xuất từng khay riêng cho từng người. Cần hỏi rõ trước ba khoản dễ phát sinh: các đợt tinh chỉnh sau lộ trình chính, chi phí làm lại nếu mất khay, và hàm duy trì sau khi tháo.

Ba câu hỏi tự trả lời trước khi quyết

Cách chọn thực tế không phải đặt hai bảng thông số cạnh nhau, mà trả lời ba câu theo đúng thứ tự sau.

• Kế hoạch điều trị của tôi cần những kiểu di chuyển răng nào? Chỉ bác sĩ trả lời được sau khi chụp phim và phân tích khớp cắn. Đây là câu quyết định, và nó nằm ngoài sở thích cá nhân
• Tôi có chắc đeo đủ hai mươi giờ mỗi ngày trong một đến hai năm không? Trả lời thành thật. Không chắc thì mắc cài an toàn hơn cho chính kết quả của bạn
• Ngân sách của tôi tới đâu, đã tính cả hàm duy trì và các đợt tinh chỉnh chưa?

Một phòng khám tư vấn tử tế sẽ nói thẳng khi ca của bạn không phù hợp với khay trong suốt, kể cả khi đó là dịch vụ đắt tiền hơn. Ngược lại, nghe câu “ca nào cũng làm được bằng khay” thì nên hỏi thêm cho kỹ.