Cắt lợi chữa cười hở lợi có đau không, bao lâu thì lành?

Hai thủ thuật khác nhau, cùng một tên gọi

Cắt lợi đơn thuần là lấy đi phần mô lợi thừa phủ lên thân răng, không đụng tới xương. Thủ thuật nhanh, ít xâm lấn, phù hợp khi lợi phì đại nhưng mào xương vẫn ở đúng vị trí bình thường.

Phẫu thuật làm dài thân răng thì ngoài phần lợi còn phải chỉnh lại mào xương ổ răng bên dưới. Việc này cần lật vạt lợi, mài bớt xương rồi khâu vạt về vị trí mới. Đây là thủ thuật lớn hơn nhưng là lựa chọn bắt buộc trong phần lớn ca cười hở lợi thật sự.

Nghe hai bên tư vấn khác nhau về cùng một trường hợp thường là do một bên đang nói về thủ thuật thứ nhất và bên kia nói về thủ thuật thứ hai. Câu hỏi nên đặt ra là: ca của tôi có phải chỉnh xương không, và vì sao.

Khoảng sinh học — lý do không thể chỉ cắt phần lợi thừa

Giữa đáy rãnh lợi và mào xương luôn tồn tại một dải mô bám dính có chiều cao tương đối ổn định, thường quanh mức hai milimét. Đây là ranh giới sinh học của cơ thể, không phải quy ước thẩm mỹ.

Khi bác sĩ chỉ cắt bớt lợi mà giữ nguyên mào xương, khoảng cách này bị lấn. Cơ thể phản ứng bằng cách phục hồi lại đúng chiều cao đó, và cách duy nhất nó làm được là để lợi mọc trở lại. Đó là lý do một số ca đẹp trong vài tháng đầu rồi hở lợi y như cũ sau khoảng nửa năm.

Nói cách khác, lợi mọc lại không phải tay nghề kém khi cắt, mà là hệ quả tất yếu của việc chọn sai thủ thuật cho ca cần chỉnh xương. Muốn kết quả bền, đường viền lợi mới phải cách mào xương đủ khoảng sinh học — nghĩa là xương cũng phải lùi theo.

Cảm giác trong và sau thủ thuật

Toàn bộ quá trình thực hiện dưới gây tê tại chỗ nên không đau trong lúc làm. Cảm giác nhận thấy là lực đẩy và tiếng dụng cụ, tương tự khi lấy cao răng sâu dưới lợi.

Sau khi hết tê, mức khó chịu khác nhau rõ giữa hai thủ thuật. Ca cắt lợi bằng laser hoặc dao điện thường chỉ rát nhẹ một hai ngày và nhiều người không cần thuốc giảm đau. Ca có chỉnh xương thì đau âm ỉ và căng tức trong hai đến ba ngày đầu, kèm sưng môi trên, và thường cần thuốc giảm đau theo đơn.

• Sưng đạt đỉnh ở ngày thứ hai rồi giảm dần — chườm lạnh ngày đầu, chườm ấm từ ngày thứ ba
• Rỉ máu hồng nhạt trong 24 giờ đầu là bình thường
• Răng có thể ê buốt vài tuần vì phần cổ răng vốn được lợi che nay lộ ra
• Nếu có khâu, chỉ thường được cắt sau bảy tới mười ngày

Lộ trình lành và thời điểm thấy kết quả cuối cùng

• Tuần 1: mô còn nề đỏ, đường viền lợi chưa phản ánh kết quả thật
• Tuần 2 – 3: bề mặt lợi biểu mô hoá xong, hết khó chịu khi ăn
• Tuần 4 – 6: màu và độ săn chắc của lợi trở lại bình thường
• Tháng 3: với ca chỉ cắt lợi, đường viền coi như đã ổn định
• Tháng 4 – 6: với ca có chỉnh xương, mô mới hoàn tất tái cấu trúc — đây mới là kết quả cuối cùng

Đây là lý do không nên vội đánh giá ca vừa mổ, và cũng là lý do nếu có kế hoạch bọc sứ hay dán Veneer vùng răng cửa, bác sĩ thường đợi qua mốc này rồi mới lấy dấu. Làm phục hình trên đường viền lợi chưa ổn định thì vài tháng sau sẽ lộ ranh giới.

Chăm sóc sau thủ thuật

• Không chải trực tiếp lên vùng vừa mổ trong 7 – 10 ngày; vẫn chải sạch các vùng còn lại như bình thường
• Súc miệng bằng dung dịch được kê theo đúng số lần chỉ định, không tự tăng liều
• Ăn đồ mềm và nguội trong tuần đầu, tránh đồ cay, chua và cứng giòn
• Không dùng ống hút, không hút thuốc — hút thuốc làm chậm lành mô lợi rõ rệt và tăng nguy cơ hỏng kết quả
• Không vén môi lên soi gương liên tục hay dùng tay kéo căng vùng mổ
• Dùng kem đánh răng chống ê buốt nếu thấy nhạy cảm ở cổ răng
• Đi tái khám đúng hẹn để bác sĩ đánh giá đường viền, kể cả khi thấy mọi thứ ổn

Khi nào kết quả bị tái phát

Tái phát gần như luôn có nguyên nhân xác định được, chứ hiếm khi là chuyện ngẫu nhiên.

• Chọn sai thủ thuật: chỉ cắt lợi trong ca đáng lẽ phải chỉnh xương — nguyên nhân phổ biến nhất
• Chẩn đoán sai nguyên nhân: hở lợi do môi trên hoạt động quá mức hoặc do xương hàm trên phát triển quá mức, mà lại xử lý ở lợi
• Lợi phì đại do viêm chưa được điều trị, hoặc do tác dụng phụ của một số thuốc đang dùng dài ngày
• Với phương án tiêm giảm hoạt động cơ nâng môi, tác dụng vốn có thời hạn nên cần lặp lại theo chu kỳ — đây là đặc điểm của phương pháp chứ không phải thất bại