Nha khoa tổng quát

Sâu răng là một quá trình liên tục, không phải một trạng thái có hoặc không. Nó bắt đầu bằng mất khoáng ở lớp men — giai đoạn này chỉ là một vệt trắng đục, chưa có lỗ, và hoàn toàn có thể đảo ngược bằng fluor tại chỗ cùng việc thay đổi thói quen ăn uống. Không cần khoan, không cần trám.

Khi bề mặt men sụp xuống thành lỗ, quá trình không quay lui được nữa và bắt buộc phải trám. Nếu lỗ sâu tiến vào ngà, tốc độ lan nhanh hơn nhiều vì ngà mềm hơn men. Đến khi chạm buồng tủy thì lựa chọn chỉ còn lại điều trị tủy — chi phí gấp nhiều lần và chiếc răng mất đi nguồn nuôi dưỡng vĩnh viễn.

Toàn bộ giá trị của việc khám định kỳ 6 tháng nằm ở chỗ này. Nó không phải một nghi thức nhắc nhở; nó là cách bắt được tổn thương ở giai đoạn còn xử lý bằng fluor hoặc bằng một miếng trám nhỏ, thay vì ở giai đoạn phải lấy tủy và bọc mão.

Nhiều người nghĩ lấy cao răng là để răng trắng và thơm miệng. Đó là lợi ích phụ. Lý do y khoa là ngăn viêm nha chu, nguyên nhân gây mất răng hàng đầu ở người trưởng thành — vượt cả sâu răng.

Cơ chế như sau: mảng bám khoáng hóa thành cao răng bám ở cổ răng và lan xuống dưới viền lợi. Bề mặt nhám của nó giữ vi khuẩn sát mô lợi, gây viêm mạn tính. Viêm kéo dài làm tiêu dần xương ổ nâng đỡ chân răng. Xương đã tiêu thì không mọc lại, và đến một mức nào đó răng lung lay rồi rụng — dù chiếc răng ấy chưa từng bị sâu một lỗ nào.

Điểm nguy hiểm là quá trình này gần như không đau cho tới giai đoạn muộn. Dấu hiệu sớm duy nhất mà bạn tự thấy được là chảy máu khi đánh răng. Chảy máu chân răng không phải chuyện bình thường và cũng không phải do bàn chải cứng — đó là mô lợi đang viêm.

Composite trám trực tiếp co lại một chút khi đông cứng. Với xoang nhỏ, độ co này không đáng kể. Với xoang lớn chiếm phần nhiều mặt nhai, lực co tích lũy kéo lên thành răng, gây ê buốt khi cắn, tạo khe hở vi thể ở bờ trám và về lâu dài có thể làm nứt thành răng.

Với những xoang lớn, giải pháp bền hơn là Inlay hoặc Onlay — miếng phục hồi bằng sứ được chế tác bên ngoài miệng theo dấu, sau đó dán vào. Vì đã đông cứng hoàn toàn trước khi dán, nó không co, tái lập đúng điểm tiếp xúc với răng bên cạnh và chịu lực nhai tốt hơn hẳn.

Ranh giới thực tế trong lâm sàng: xoang còn giữ được đủ thành răng khỏe thì trám composite là đủ và hợp lý; xoang đã mất một thành hoặc mất núm chịu lực thì nên Inlay/Onlay; răng đã lấy tủy và mất nhiều mô thì bọc mão để bảo vệ khỏi nứt dọc.