Nhổ răng khôn kiêng gì và bao lâu thì lành?

Cục máu đông — thứ quyết định mọi việc còn lại

Ngay sau khi răng được lấy ra, máu đọng lại trong ổ răng và đông thành một khối. Khối đó không phải chất thải cần súc cho sạch: nó là lớp băng sinh học che phủ xương và đầu dây thần kinh bên dưới, đồng thời là khung để mô mới bám vào và lấp dần ổ răng.

Nếu cục máu đông bong sớm, xương ổ răng lộ trần ra trong khoang miệng. Đó chính là viêm ổ răng khô, tình trạng gây đau dữ dội và làm chậm quá trình lành. Ba việc làm bong nó thường gặp nhất là súc miệng mạnh, hút thuốc và dùng ống hút.

Vì vậy toàn bộ phần kiêng cữ trong bốn mươi tám giờ đầu chỉ nhằm đúng một mục tiêu: để yên cho cục máu đông. Sau giai đoạn đó, mô đã ổn định và mọi thứ dễ thở hơn nhiều.

Lộ trình lành thương theo từng mốc

• 24 giờ đầu: máu đông ổn định, có thể còn rỉ hồng nhạt; sưng bắt đầu tăng
• Ngày 2 – 3: sưng đạt đỉnh, đây là lúc khó chịu nhất và cũng là lúc nhiều người tưởng bị nhiễm trùng
• Ngày 4 – 7: sưng giảm rõ, há miệng dễ hơn, đau chỉ còn khi nhai
• Tuần 2: mô lợi phủ kín miệng ổ răng, ăn nhai gần bình thường; chỉ khâu tự tiêu hoặc được cắt
• Tuần 3 – 4: hết cảm giác hõm khi đưa lưỡi qua, sinh hoạt trở lại hoàn toàn
• Tháng 3 – 6: xương ổ răng lấp đầy và tái cấu trúc bên trong, giai đoạn này diễn ra âm thầm, không có triệu chứng

Ca răng khôn mọc ngầm phải mở xương và chia thân răng sẽ nằm ở nửa sau của mỗi khoảng thời gian trên. Ca răng đã mọc thẳng, nhổ đơn giản thì hồi phục nhanh hơn đáng kể.

Bốn mươi tám giờ đầu: làm gì và tránh gì

Cắn chặt gạc trong khoảng ba mươi tới bốn mươi lăm phút, không nói chuyện và không liên tục nhả ra kiểm tra — mỗi lần nhả là một lần cục máu đông bị xáo trộn. Sau đó nếu vẫn rỉ máu, thay gạc sạch và cắn thêm một lượt.

• Chườm lạnh bên ngoài má, mỗi lần khoảng mười lăm phút rồi nghỉ, lặp lại trong ngày đầu để giảm sưng
• Từ ngày thứ ba chuyển sang chườm ấm, giúp tan phần sưng còn lại nhanh hơn
• Nằm gối cao hơn bình thường trong đêm đầu tiên
• Uống thuốc đúng đơn, đặc biệt là thuốc giảm đau nên uống trước khi hết hẳn tê chứ không chờ đau mới uống
• Không súc miệng mạnh, không khạc nhổ và không nhổ nước bọt liên tục trong 24 giờ đầu
• Không dùng ống hút — lực hút trong khoang miệng kéo cục máu đông ra khỏi ổ răng
• Không hút thuốc tối thiểu 72 giờ; đây là yếu tố nguy cơ hàng đầu của viêm ổ răng khô
• Không uống rượu bia và không tập thể thao nặng trong hai ngày đầu, vì cả hai đều làm tăng chảy máu
• Không đưa lưỡi hoặc tăm vào thăm dò ổ răng

Từ ngày thứ hai trở đi, súc miệng nhẹ bằng nước muối ấm pha loãng sau mỗi bữa ăn — nghiêng đầu cho nước chảy qua vùng đó rồi để tự trôi ra, không súc sục mạnh. Vẫn chải răng bình thường ở các vùng khác, chỉ tránh trực tiếp vị trí vừa nhổ.

Ăn gì trong tuần đầu

• Ngày 1 – 2: cháo nguội, súp nguội, sữa chua, sinh tố ăn bằng thìa, sữa; tất cả để nguội hoặc mát vì nhiệt độ cao làm giãn mạch và tăng chảy máu
• Ngày 3 – 5: cháo đặc, mì mềm, trứng hấp, cá hấp, đậu phụ, khoai nghiền; nhai bên đối diện
• Từ ngày 6: quay lại ăn bình thường theo cảm giác, vẫn tránh nhai trực tiếp lên vùng vừa nhổ
• Tránh suốt tuần đầu: đồ cứng và giòn như hạt, bỏng ngô, bánh quy cứng — mảnh vụn dễ mắc vào ổ răng
• Tránh đồ cay nóng và đồ chua mạnh, chúng gây rát vùng mô đang lành
• Uống đủ nước bằng cách nhấp từ cốc, không dùng ống hút cho tới khi hết ngày thứ ba

Viêm ổ răng khô: nhận ra thế nào

Đây là biến chứng thường gặp nhất và cũng dễ nhầm với đau bình thường. Điểm phân biệt nằm ở diễn tiến của cơn đau theo thời gian.

• Đau bình thường: mạnh nhất ở ngày 1 – 2 rồi giảm dần đều
• Viêm ổ răng khô: dịu đi ở ngày 1 – 2 rồi đau bùng lên trở lại vào ngày 3 – 5, đau sâu, lan lên tai và thái dương cùng bên
• Thuốc giảm đau thông thường gần như không có tác dụng
• Nhìn vào ổ răng thấy trống, có màu xám hoặc lộ nền xương trắng thay vì khối máu đông sẫm
• Hơi thở có mùi hôi rõ và vị khó chịu trong miệng

Đây không phải tình trạng tự khỏi bằng kháng sinh mua ngoài. Xử lý là làm sạch ổ răng và đặt thuốc giảm đau tại chỗ tại phòng khám, thường thấy dễ chịu rõ ngay sau lần đầu và cần thay thuốc vài lần.

Khi nào phải quay lại ngay

• Chảy máu không cầm sau khi đã cắn gạc liên tục hơn hai giờ
• Đau tăng dần từ ngày thứ ba trở đi thay vì giảm
• Sốt trên 38 độ, hoặc sưng lan xuống cổ và sàn miệng
• Khó nuốt hoặc khó thở — cần tới cơ sở y tế ngay, không chờ lịch hẹn
• Tê môi, cằm hoặc lưỡi kéo dài quá sáu giờ sau khi hết thuốc tê
• Chảy mủ hoặc có vị mặn lạ kéo dài từ vị trí nhổ
• Không há được miệng quá hai đốt ngón tay sau ngày thứ năm